Nowe otwarcie

PDF pageEmail pagePrint page

W odpowiedzi na głosy i postulaty zgłaszane przed przedstawicieli III sektora, zespół ekspertów ponad 2-leta przygotowywał propozycje Narodowego Programu Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. Jego głównym celem ma być „uobywatelnienie” państwa poprzez stworzenie dobrych, przyjaznych warunków prawnych dla rozwoju aktywności obywatelskiej w Polsce. Projekt ma powstać do czerwca, pilotaże planowane są na 2017 r., a realizacja całego Programu w 2018 r. Planowane zmiany są bardzo szerokie. Mają dotyczyć w zasadzie całego pozarządowego życia, w tym finansów, prawa, wolontariatu, reprezentacji III sektora i dotychczas funkcjonujących podmiotów takich jak RDPP. Wymaga to serii spotkań, które zaplanowała Kancelaria Premiera Rady Ministrów.

23.03.2016 r. blisko 400 przedstawicieli szerokich środowisk pozarządowych z całej Polski przyjechało do Warszawy na konferencję „Wsparcie społeczeństwa obywatelskiego w Polsce – nowe otwarcie”.

Gości powitała Premier Beata Szydło. Powiedziała, że rząd widzi wielką potrzebę aktywność małych organizacji w małych środowiskach. Spotykamy się, aby stworzyć narzędzie, które pozwoli Polsce być w awangardzie państw budujących obywatelskość. Jest to szczególnie ważne w sytuacji, w jakiej znalazła się Unie Europejska w ostatnich dniach. W piątek politycy rozjechali się zadowoleni, że udało się podpisać porozumienie z Turcją, a w środę w Brukseli doszło do zamachów bombowych islamskich terrorystów. Same gesty nie wystarczą, może trzeba walnąć pięścią i powiedzieć dość, bo Europa nie może się bać. Przeprosiła, że nie może zostać z nami dłużej, ale w tej sytuacji ma wiele obowiązków związanych ze sprawami bezpieczeństwa.

Część merytoryczną otworzył Piotr Gliński -I Wiceprezes Rady Ministrów, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego od przypomnienia, że wszyscy pochodzimy z III sektora. Powiedział, że rozwój społeczeństwa obywatelskiego jest strategicznym wyborem państwa, ponieważ jesteśmy na końcu w strukturach obywatelskich w UE. W Polsce w partycypacji społecznej uczestniczy zaledwie 1/5 obywateli, a stąd wynika słabość kontroli, organizacji strażniczych i konsumenckich.

Istnieje bardzo duże rozwarstwienie sektora społecznego. Tylko 20% organizacji korzysta z funduszy europejskich. Duże uzależniły się od środków zewnętrznych, podczas gdy małe walczą o przeżycie. Trzeba ułatwić im działanie, np. uprościć księgowość w sposób stosowany przez małych przedsiębiorców. Należy przedefiniować 1%, aby w większym stopniu wsparł działania lokalne. FIO w założeniu miał finansować nowatorskie inicjatywy obywatelskie, a stał się źródłem wsparcia  bieżących działań statutowych.

Państwo musi się włączyć w budowanie ram działania organizacji pozarządowych. Ta działalność wymaga także nakładów finansowych, tak jak nauka, kultura, czy sztuka. Celem zmian jest:

  1. Podniesienie poziomu aktywności społecznej i likwidacja białych plam partycypacji.
  2. Zbudowanie podstaw ekonomicznych sektora.
  3. Pogłębienie świadomości obywatelskiej.
  4. Lepsze zaspokojenie potrzeby organizacji pozarządowych.

Ale to nie może być marnotrawienia środków. Dlatego programu musi przestrzegać kilka zasad:

  • kompleksowości zmian (sama reforma odgórna niczego nie zrobi);
  • uspołecznienia i aktywizowania;
  • stałego kontrolowania i monitorowania zmian;
  • powielania dobrych praktyk;
  • zróżnicowania źródeł finansowania;
  • poszanowania inicjatyw oddolnych;
  • przestrzegania mechanizmów samoregulujących.

Następnie Wojciech Kaczmarczyk – Pełnomocnik Rządu do Spraw Społeczeństwa Obywatelskiego zaprezentował założenia Narodowego Programu Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. Powiedział, że jest to strategiczny projekt odbudowy polskiej wspólnoty, stworzony w efekcie dwuletniego wsłuchiwania się w głos i postulaty środowisk pozarządowych i analizy sytuacji sektora obywatelskiego w Polsce. Jego celem jest:

  1. Zwiększenie organizacyjnego i merytorycznego wsparcia środowisk pozarządowych
  2. „Uobywatelnienie”
  3. Dostosowanie ładu instytucjonalnego wytworzonego na mocy UDPPiW nowych wymagań i nowych wyzwań w rozwoju sektora
  4. Zwiększenie dostępu do programów i środków dla organizacji ze środowisk niereprezentowanych
  5. Zwiększenie uczestnictwa III sektora w programach międzynarodowych
  6. Poprawa mechanizmów koordynacji polityki państwa wobec III sektora.

Pełnomocnik Rządu przedstawił też obszary tematyczne, które miały być przedyskutowane na panelach dyskusyjnych i w skrócie je omówił:

  1. Reformy instytucjonalne: nowelizacja UDPPiW, reforma RDPR, projekt Narodowego Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (panel I)
  2. Bariery ustawowe rozwoju organizacji pozarządowych ([panel II)
  • Wsparcie finansowe III sektora: reforma FIO, projekt utworzenia nowych funduszy (panel III)
  1. Rozwój wolontariatu: Polski Korpus Solidarności (panel IV)
  2. Edukacja obywatelska w szkole i mediach publicznych (panel V).

Ostatnim mówcą był  Wojciech Kolarski – Podsekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP, który mówił o roli organizacji pozarządowych w odbudowie wspólnoty oraz o otwarciu prezydenta Andrzeja Dudy na potrzeby organizacji.

Następnie uczestnicy konferencji udali się do swoich grup panelowych, aby w mniejszych zespołach omówić materiał przygotowany przez Pełnomocnika Rządu do Spraw Społeczeństwa Obywatelskiego. Na zakończenie podsumowano głosy z dyskusji w poszczególnych zespołach tematycznych.

Panel I: Ewolucja formuły, pozycji i kompetencji Rady Działalności Pożytku Publicznego – reprezentacja sektora, forum dialogu obywatelskiego – kierunki reformy

  • Jerzy Boczeń (Fundacja RC – Regionalne Centrum Informacji i Wspomagania Organizacji Pozarządowych – Gdańsk)
  • Józef Orzeł (Klub Ronina, Stowarzyszenie Miasta w Internecie -Warszawa)
  • Tomasz Schimanek (Akademia Rozwoju Filantropii w Polsce – Warszawa)
  • Dariusz Supeł [Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych – Warszawa)
  • Kuba Wygnański
  • Witold Zakrzewski (Fundacja OPOR – Ogólnopolskie Porozumienie Organizacji Radioamatorskich – Warszawa)

Moderator: Wojciech Kaczmarczyk – Pełnomocnik Rządu do Spraw Społeczeństwa Obywatelskiego

Opinie w dyskusji były bardzo rozbieżne, od „jest dobrze, ale trzeba RDPP dać dodatkowe kompetencje”  do „przyszedł czas na gruntowną przebudowę”. Były obawy: dobra jest centralizacja ciała doradczego w jednym miejscu, czy tworzenie osobnych ciał? Podnoszono ważność i trudności związane z wyborami pośrednimi. Większość dyskutantów była za szerszymi kompetencjami Rady i wyraziła zdecydowany sprzeciw pełnienia jakiejkolwiek  funkcji certyfikacyjnej. Zwrócono też uwagę, jak słabe są obecnie konsultacje społeczne. Trzeba uczyć obywateli, jak to jest ważne dla nich i funkcjonowania państwa.

Panel II: Identyfikacja ustawowych barier rozwoju społeczeństwa obywatelskiego

  • Piotr Frączak (Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego – Łódź)
  • Irena Gadaj (Fundusz Lokalny Ziemi Biłgorajskiej – Lubelskie)
  • Rafał Górski (Instytut Spraw Obywatelskich – Łódź)
  • Bartosz Pilitowski (Fundacja Courtwatch Polska -Toruń)
  • Marek Rymsza (Uniwersytet Warszawski, kwartalnik „Trzeci Sektor”)
  • Grzegorz Wiaderek (INPRIS -Instytut Prawa i Społeczeństwa – Warszawa)

Moderator: Agnieszka Rymsza – doradca Pełnomocnika Rządu do Spraw Społeczeństwa Obywatelskiego

Zwrócono uwagę, że społeczeństwo obywatelskie to nie tylko NGO i przepisy nie powinny utrudniać aktywności społecznej. Dużą część dyskusji poświęcono źródłom finansowania. Większość organizacji nie korzysta z grantów, a gdy je dostaną, to muszą mieć wkład własny i wspierać państwo finansowo. Padł pomysł podzielenia organizacji na małe, duże i średnie, aby mali nie musieliby spełnić tych samych warunków formalnych jak duzi, co sprawdziło się u przedsiębiorców. Widziano też potrzebę zdefiniowania na nowo 1% oraz co to jest pożytek publiczny, a nie prywatny.

Panel III: Reforma FIO i propozycje utworzenia nowych programów wsparcia – Funduszu Grantów

Instytucjonalnych i Funduszu Inicjatyw Edukacyjnych

  • Piotr Choroś (Unia Metropolii Polskich – Warszawa)
  • Ilona Gosiewska (Stowarzyszenie Odra-Niemen – Wrocław)
  • Karol Gutsze (Lokalna Grupa Działania Bory Tucholskie – Kujawsko-Pomorskie)
  • Arkadiusz Jachimowicz (Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych SPLOT – Warszawa)
  • łlina Kozińska-Bałdyga (Federacja Inicjatyw Oświatowych – Warszawa)
  • Ewa Kulik-Bielińska (Fundacja im. Stefana Batorego – Warszawa)
  • Katarzyna Sadło (Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego – Warszawa)

Moderator: Ryszard Kamiński (Forum Aktywizacji Obszarów Wiejskich)

FIO powinno być proobywatelskie czy innowacyjne? Większość dyskutantów robiła wrażenie silnie związanych z FIO lub będących jego asesorami, dlatego nie dziwi opina, że FIO uznali za sukces. Powinno być  proobywatelskie i nie należy go zmieniać, ale wzmocnić finansowo. Powinno nadal wspierać organizacje, a inicjatywy innowacyjne powinny być finansowane z innego funduszu, nie z wycięcie środków z FIO. Są inne obszary wsparcia finansowego, które pomagają organizacjom. Były też uwagi, że procedury FIO są zbyt skomplikowane i nietransparentne. Jak we wszystkich panelach uznano, że 1% jest do przetworzenia.

Panel IV: Promocja wolontariatu długotrwałego i solidarności międzypokoleniowej – Polski Korpus Solidarności

  • Jan Oleszko SAC (Wspólnota Księży Pallotynów na Karczówce – Kielce)
  • Dariusz Pietrowski (Sieć Centrów Wolontariatu – Warszawa)
  • Marian Subocz (Caritas Polska – Warszawa)
  • Beata Tokarz-Kamińska (Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „Ę” – Warszawa)
  • Mirosława Tomasik (Forum Aktywizacji Obszarów Wiejskich – Warszawa)

Moderator: Paweł Lewandowski – doradca Wiceprezesa Rady Ministrów Piotra Glińskiego

Polski Korpus Solidarności powinien różnymi metodami zachęcać do angażowania się wolontariuszy, bez wskazywania jego formy. Punktowanie pracy wolontarystycznej   i przyznawanie za nie wyróżnień lub ulg uznano za korzystne, ale powinno być podzielony branżowo oraz posiadać etapy pośrednie, nie tylko centralne. Zgłoszono też potrzebę zmniejszenia biurokracji przy sprawozdawczości związanej z rejestracją takiej działalności. Wspomniano też o potrzebie aktywizacji wolontariatu pracowniczego, zwłaszcza w instytucjach państwowych.

Panel V: Edukacja obywatelska w szkole i mediach publicznych

  • Marta Gontarska (Instytut Globalnej Odpowiedzialności – Warszawa)
  • Przemysław Jaśkiewicz (Fundacja Niepodległości – Lublin)
  • Piotr Pawłowski (Stowarzyszenie Integracja – Warszawa)
  • Ewa Smuk Stratenwerth (Ekologiczny Uniwersytet Ludowy – Mazowsze)
  • Barbara Stanisławczyk-Żyła (Polskie Radio S.A.)
  • Jacek Strzemieczny (CEO – Centrum Edukacji Obywatelskiej – Warszawa)

Moderator: Piotr Krygiel – doradca Pełnomocnika Rządu do Spraw Społeczeństwa Obywatelskiego

Panel został zdominowany przez nauczycieli i edukatorów, którzy  przede wszystkim zgłaszali potrzebę występowanie do Ministerstwa Edukacji Narodowej o zmiany systemowe, zmiany w metodach nauczania i kompetencjach nauczycieli w bardzo zhierarchizowanej obecnie oświacie. Istnieje duża potrzeba rozwoju  wolontariatu uczniowskiego, szkolnego i włączania wątku rodzinnego. NGO nie mają strategii komunikacyjnej lub robią coś w ramach projektów, na które dostają pieniądze. Nie było żadnego zainteresowania współpracą z mediami publicznymi. Padła propozycja włączenia do edukacji obywatelskiej małych lokalnych mediów, będących najbliżej lokalnych mieszkańców oraz wsparcia ich działalności.

Na 30 panelistów 20 było z Warszawy. Do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów łatwiej było przyjechać przedstawicielom organizacji warszawskich i organizacji bogatszych, otrzymujących wsparcie finansowe. Zapewne dlatego wnioski z dyskusji znacznie różniły się od tych z konsultacji w terenie, przygotowanych do dyskusji przez Pełnomocnika Rządu do Spraw Społeczeństwa Obywatelskiego.  Były bardziej zachowawcze i w większym stopniu nastawione na regulacje centralne. Bardzo ciekawe jest porównanie obu tych ocen.

Jerzy Dauksza

 

Your Offcanvas Sidebar area is currently empty. Go and add some widgets first.

Accessibility
Zamknij