Jajka niezrozumiane

PDF pageEmail pagePrint page

Skorupka jaja ma skład zbliżony do marmuru, a jej jajowaty kształt sprawia, że jest bardzo odporna na wstrząsy i zgniecenia w stosunku do swojej grubości. Według legendy włoski architekt Fillippo Brunolleschi w 1420 roku zaprojektował kopułę bazyliki we Florencji wzorując się na kształcie jaja kurzego.

 

Jajko od zawsze uważane było za symbol początku życia. Do dziś filozofowie nie rozstrzygnęli sporu, co było pierwsze: jajo czy kura. Pobawcie się z dzieckiem w próby rozszyfrowania tej filozoficznej zagadki – dzieci bywają mądrzejsze od niejednych filozofów.

Pisanki mają bardzo długą historię sięgające odległych czasów. Jajka dekorowane były znane już w starożytności na terenie Indii, Chin, Azji Mniejszej i Europy. Najstarsze pochodzą z terenów sumeryjskiej Mezopotamii. Zwyczaj malowania jajek znany był w czasach Cesarstwa Rzymskiego. Wspominają o nim Owidiusz, Pliniusz Młodszy i Juwenalis. U Słowian jajko związane było z kultem boga słońca Było symbolem solarnym, symbolem nowego życia, narodzin. Było również uważane za potężny amulet przeciw czarom i złym mocom, występowało w obrzędach wiosennych i ku czci zmarłych. W procesie chrystianizacji pisankę włączono do elementów symboliki wielkanocnej. Mają symbolizować rodzącą się do życia przyrodę, a w chrześcijaństwie dodatkowo nadzieję wynikającą z wiary w zmartwychwstanie Chrystusa. Obecnie pisanki wykonuje się powszechnie przed chrześcijańską Wielkanocą, ale również (w nawiązaniu do ich pierwotnej symboliki wynikającej ze słowiańskiej tradycji)

Na ziemiach polskich najstarsza pisanka pochodzi z X wieku n.e. Została znaleziona podczas wykopalisk archeologicznych na wyspie Ostrówek na Opolszczyźnie, gdzie odkryto pozostałości grodu słowiańskiego. Od XV wieku jajko było symbolem siły witalnej. Uważano je za symbol nowego życia oraz mądrości. Wierzono, że jego zjedzenie poprawiało.

W zależności od techniki zdobienia, świąteczne jajka mają różne nazwy, ale my zupełnie nie rozumiemy już, co te nazwy oznaczają i mianem pisanek określamy wszystkie kolorowane jajka, niestety również te plastikowe, coraz popularniejsze w tych za zabieganych czasach. Przypomnijmy sobie, jakie są metody zdobienia jaj i jak się one potem nazywają:

  1. Kraszanki (zwane też malowankami lub byczkami) to jajka jednobarwne czyli jajka kraszone, Najczęściej kraszanki uzyskuje się gotując jajka w wywarze z łupin cebuli, ale naturalnych sposobów na barwienie jajek jest o wiele więcej. Prawdopodobnie pierwsze wielkanocne kraszanki, były czerwone, czyli po staropolsku „krasne”. Powstają przez gotowanie jajka w wywarze barwnym, dawniej uzyskiwanym wyłącznie ze składników naturalnych. Używano roślin, które pozwalały na uzyskanie różnych kolorów:
    * brązowy (rudy): łupiny cebuli
    * czarny: kora dębu, olchy lub łupiny orzecha włoskiego
    * żółtozłocisty: kora młodej jabłoni lub kwiat nagietka, wyschnięte źdźbła owsa
    * fioletowy: płatki kwiatu ciemnej malwy
    * zielony: pędy młodego żyta lub listki barwinka
    * różowy: sok z buraka
  2. 2. Pisanki mają różnobarwne desenie. Powstają przez rysowanie (dawniej: pisanie) na skorupce gorącym roztopionym woskiem, a następnie zanurzenie jajka w barwniku. Jako narzędzi do pisania używano szpilek, igieł, kozików, szydeł, słomek i drewienek. Pisanki wykonywane w regionie Białegostoku wykonywane były albo bez narzędzi, poprzez nakrapianie wosku na jaja albo poprzez nanoszenie prostych elementów graficznych rozgrzanym końcem świecy.
  1. Oklejanki (naklejanki) są przyozdobione sitowiem, płatkami bzu, skrawkami kolorowego, błyszczącego papieru, tkaniny itp.
  2. Nalepianki – popularne zwłaszcza w dawnym województwie krakowskim i w okolicach Łowicza. Powstają przez ozdabianie skorupki jajka różnobarwnymi wycinankami z papieru.
  3. Ażurki – pisanki ażurowe – są wykonywane z wydmuszek jaj kurzych, kaczych, gęsich i strusich. Technika polega na nawiercaniu w skorupce otworów przy pomocy wiertarki i malutkiego wiertła, miniszlifierki, piaskarki, turbiny dentystycznej, frezarki CNC. Wydmuszka z nawierconymi wzorami jest malowana najczęściej farbą akrylową.
    Znane są jeszcze:
  4. Rysowanki.
  5. Skrobanki
  6. Drapanki.

Your Offcanvas Sidebar area is currently empty. Go and add some widgets first.

Accessibility
Zamknij