Archaik

PDF pageEmail pagePrint page

Archaik ( z angielskiego.Archean) (archeozoik, azoik)

  • w sensie geochronologicznym: najstarszy eon w dziejach Ziemi, trwający ok. półtora miliarda lat (od 4,0 do 2,5 mld lat temu). Archaik dzieli się na cztery ery: 1/ eoarchaik, 2/ paleoarchaik, 3/ mezoarchaik, 4/ neoarchaik.

Archaik stanowi najstarszy etap dziejów Ziemi. Temperatura powierzchni Ziemi we wczesnym archaiku wynosiła mniej niż 100 ° C. Stygnąca lawa utworzyła cienką, pękającą skorupę ziemską a następnie powstały pierwsze skały magmowe i metamorficzne a jeszcze później skały osadowe. Ziemię otoczyła atmosfera, która składała się głównie z wodoru, metanu amoniaku i pary wodnej. Występowały nieustanne procesy górotwórcze, wybuchy wulkanów i zjawiska impaktowe.

Skały archaiczne występują w najstarszych fragmentach skorupy kontynentalnej tak zwanych tarczach. Rozpoznano w nich ślady deformacji – orogenez ( ruchów górotwórczych): saamijskiej, białomorskiej, kenorańskiej i algomijskiej. Następowały wtedy wielkie intruzje skał magmowych. Gęsta atmosfera, w skład której mogły wchodzić również takie związki jak: cyjanowodór, siarkowodór, dwutlenek węgla i tlenek węgla praktycznie nie przepuszczała promieni słonecznych. Panowało przy tym olbrzymie ciśnienie rzędu 300-400 MPa. (obecnie ciśnienie atmosferyczne wynosi ok. 0,10 MPa). Skały, nie pokryte roślinnością, ulegały szybkiej erozji. Liczne wyładowania atmosferyczne i erupcje wulkaniczne były jedynymi źródłami światła na Ziemi. W końcu archaiku powstało życie na Ziemi. Pojawiły się archeany (archeobakterie) i bakterie (w tym sinice)

Eoarchaik (z angielskiego.Eoarchean)

  • w sensie geochronologicznym: najstarsza era archaiku, trwająca do 3,6 miliarda lat temu. Dolna granica czasowa eoarchaiku nie jest ustalona, ale pokrywa się z utworzeniem Ziemi oraz Układu Słonecznego tj. 4,6 – 4,7 mld lat temu.

Obejmuje on okres od tworzenia się planet do ustabilizowania się orbit planet. W tej erze doszło do zderzenia z planeta Tea, powstał Księżyc, uformowało się Jadro Ziemi, Płaszcz ziemski oraz skorupa ziemska oraz pojawiły się oceany. W połowie ery trwał natomiast okres Wielkiego Bombardowania ( liczne upadki meteorytów, komet). W końcowych fazach ery prawdopodobnie powstało życie. Istnieją hipotezy, że mogło ono wtedy zostać kilkukrotnie przeniesione z przestrzeni kosmicznej i zniszczone. Wtedy też powstały najstarsze minerały (kryształ cyrkonu z Jack Hills w Australii) oraz skały (gnejsy z północno-zachodniej Kanady)

Paleoarchaik (z angielskiego.Paleoarchean)

  • w sensie geochronologicznym: druga era archaiku, trwająca 400 milionów lat (od 3600 do 3200 milionów lat temu).

Z początkiem paleoarchaiku zaczął tworzyć się hipotetyczny superkontynent Walbara, złożony z kratonów Kaapvaal (południowa Afryka) i Pilbara (zachodnia Australia). Walbara powstała w paleoarchaiku (3,6 – 3,3 mld lat temu), a rozpadła na przełomie archaiku i proterozoiku. Utworzyła się formacja Apex Chert z najstarszymi znanymi skamieniałościami (około 3,465 miliarda lat). Według rosyjskich badaczy w paleoarchaiku powstały już drobiny K ( protokomórki niosące życie)

Mezoarchaik ( z angielskiego Mesoarchean)

  • w sensie geochronologicznym: trzecia era archaiku, trwająca 400 milionów lat (od 3200 do 2800 milionów lat temu).

W erze tej trwało rozrastanie się kontynentów, pojawiły się pierwsze ruchy górotwórcze. Atmosfera ziemska nie zawierała jeszcze tlenu, składała się głównie z azotu, amoniaku, metanu oraz dwutlenku węgla. Oceany zawierały natomiast jony żelaza. Wtedy też powstało złoto wydobywane w RPA, Kanadzie, USA i Australii, a także południowoafrykańskie złoża antymonu.

Neoarchaik ( z angielskiego.Neoarchean)

  • w sensie geochronologicznym: czwarta, najmłodsza era archaiku, trwająca 300 milionów lat (od 2800 do 2500 milionów lat temu).

W Neoarchaiku powstał superkontynent, utworzony z Laurentii, Baltiki, zachodniej Australii oraz Namibii. Wtedy też być może rozpoczęła się fotosynteza tlenowa.

Your Offcanvas Sidebar area is currently empty. Go and add some widgets first.

Accessibility
Zamknij